RSS բաժանորդագրություն 

Загрузка...

Գլխավոր էջ » Հետաքրքիր

Չարենցի չբացահայտված սպանության առեղծվածն ու «Սասնա ծռերը»  790

Загрузка...
 
 

Խորագիրը՝  Հետաքրքիր,   


Չարենցի չբացահայտված սպանության առեղծվածն ու «Սասնա ծռերը»

  Հարցում

Դիտու՞մ եք հայկական սերիալներ


Կարդալ Top- հոդվածներ


Shamshyan.com- գրում է`

Եղիշե Չարենցը Հայաստանի պետական հրատարակչության՝ Հայպետհրատի հայ և օտար դասականների հրատարակչության պատասխանատու խմբագիրն էր 1934-35թթ.: Այդ տարիներին Չարենցի գեղարվեստական բարձր ճաշակի և անսպառ եռանդի շնորհիվ հայ գրատպությունը մեծ զարգացում է ապրում: Տպագրվում են բազմաթիվ արեքավոր գրքեր, այդ թվում՝ լույս է տեսնում «Սասնա ծռերի» Ա հատորը՝ Եղիշե Չարենցի պատասխանատու խմբագրությամբ (Չարենցը մեծ դժվարությամբ համոզում է Մանուկ Աբեղյանին գլխավորել հայկական ժողովրդական էպոսի հրատարակության գործը: Նախաբանն ու ծանոթագրությունները կազմում է Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանը):

Կարապետո Մելիք-Օհանջանյանը հուշերում գրում է. ««Սասնա ծռերի» Ա հատորը պատրաստ էր. տարանք Պետհրատ: Լավ հիշում եմ՝ ինչպիսի ուրախությամբ Չարենցը դիմավորեց մեզ, երբ «Ծռերի» Ա հատորը հանձնեցինք նրան: Նրա մեծ, գեղեցիկ աչքերը փայլում էին, ահարկու քթի տակ լայն ժպիտ էր խաղում...

- Շնորհավորում եմ,- մեկնեց իր ձեռքը մեզ:- Ահա մի անմահ գործ, որով դարեր շարունակ հիացել ու ոգևորվել է մեր ժողովուրդը և դեռ շատ ու շատ դարեր էլ ավելի կսիրի ու կպարծենա ու կոգևորվի առհասարակ հայ մարդը»:


Կարապետ Մելիք-Օհանջանյան

«Սասնա ծռեր» էպոսի հրատարակումից հետո Չարենցին հեռացնում են Հայպետհրատից և Գրողների միությունից: 1936թ. սեպտեմբերի 24-ից նրան տնային կալանքի տակ են վերցնում: Այդ օրերին Ավետիք Իսահակյանն այցելում է Չարենցին և նրա տանն ականատես լինում շատ տխուր տեսարանի: «Նրա ընտանիքի անդամները ծանր վիճակում էին, Չարենցը կտրված էր նյութական հատկացումներից, ինչի հետևանքով նրա կինն ու երեխաները կարիքի մեջ էին: Նման պայմաններում Չարենցը ստիպված էր վաճառել իր գրասեղանը, գրքերը և մի շարք իրեր: Չարենցն արտասվում էր...»

Չարենցն ու Իսահակյանը Վենետիկի Սբ Մարկոսի հրապարակում 1924թ.

Մինչև 1937թ.-ի հուլիսի 27-ը Չարենցը մնում է տնային կալանքի տակ: Այդ օրը չեկիստները ներխուժում են Չարենցի բնակարան և նրան տանում բանտ, մեղադրելով ազգայնականության, հակահեղափոխականության և ահաբեկչության մեջ: Իզաբելան (Չարենցի կինը) նամակ է գրում ԽՍՀՄ ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ Ա. Միկոյանին և խնդրում ազատել Չարենցին (Խորհրդային հակամարդկային վարչակարգը, այդ նամակը հիմք ընդունելով, 1938թ. նոյեմբերի 23-ին Չարենցի հանցագործությունները պարտակելու մեղադրանք է ներկայացնում Իզաբելային, դատապարտում և 5 տարի աքսորում Ղազախստան): Հոկտեմբերի 6-ին Չարենցը կնոջը՝ Իզաբելային գրում է. «Ամուր եղիր, հարազատս, եթե նույնիսկ փողոց գցեն: Չէ՞ որ միայն մենք չենք տառապում, այլ շատ շատերը»:

Իզաբելա Չարենց

Չարենցը մահանում է 1937 թվականի նոյեմբերի 27-ի առավոտյան: Սակայն նրա մահվան հանգամանքները մինչ օրս պարզ չեն: Կա երեք վարկած: Խորհրդային պաշտոնական վարկածով Չարենցը նախքան մահը օրեր շարունակ տառապել է մորֆի չօգտագործելու հետևանքով, հյուծվել, հիվանդացել է (ենթադրաբար՝ լյարդի, երիկամների, սիրտ-թոքային անբավարարությամբ): Հիվանդ Չարենցին տեղափոխել են բանտի հիվանդանոց, որտեղ և մահացել է: Կա նաև նոյեմբերի 28-ին կատարված դիահերձման արձանագրություն, որի մեջ նշված է. «Քննության է դրված տղամարդու դիակ, միջինից ցածր հասակով, խիստ նիհարած: Ձախ կրծքավանդակին եղել է դաջված. «1927 թվականի հունվար, Ա. Չ»» (բանաստեղծը մարմնի վրա արձանագրել է իր մեծ սիրո՝ Արփենիկի մահվան թվականը): Սակայն դրանից մոտ մեկ ամիս առաջ Չարենցն Իսահակյանին գրել էր, որ հոգով պայծառ է ու առույգ: Եթե նա մահացել է նման հանգամանքներում, ապա ինչո՞ւ նրա մարմինն օրինավոր չի հուղարկավորվել: Սա հիմք է տալիս կարծելու, որ պաշտոնական վարկածը կեղծ է:

Արփենիկ Տեր-Աստվածատրյան (Չարենցի առաջին կինը)

Երկորդ վարկածը հիմնված է խցակիցների վկայությունների վրա: Ըստ այդմ Չարենցին սպանել են ծեծելով: Ծեծը սկսվել է նախ բանտախցում, որտեղ ռուս սպաները ճտքակոշիկներով (սապոգ) դաժանաբար ծեծել են Չարենցին: Այնուհետև ծեծը շարունակվել է քննչական սենյակներում: Դա տեղի է ունեցել նոյեմբերի 17-ին: Եվ այդ օրը Չարենցին ծեծված-ջարդված տարել են բանտի հիվանդանոց, որտեղ նա մնացել է 10 օր: Չստանալով որևէ բժշկական օգնություն, Չարենցը ստացած վնասվածքներից մահացել է (ենթադրաբար՝ ներքին արյունահոսությունից): Այնուհետև Չարենցի դին գիշերով հանել են բանտից, տարել ամայի մի վայրում թաղել:

Երրորդ վարկածը վերագրվում է դահիճներից մեկին՝ Սամսոն Ստեփանյան անունով մի մարդու, որը հետագայում ստացել է գնդապետի կոչում և արժանացել Լենինի շքանշանի: 1997թ. լույս է տեսնում հոդված «Ո՞վ սպանեց Եղիշե Չարենցին» վերնագրով. «1937թ.-ի նոյեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան Չարենցին հանում են Երևանի բանտից և նստեցնում մեքենայի մեջ: Մահմեդ անունով վարորդը վարում է մեքենան, որի մեջ էին մի բարձրաստիճան չեկիստ, Սամսոն Ստեփանյանը և մի բժիշկ: Գնում են դեպի Ֆանտան գյուղը: Ցուրտ էր, Չարենցը մրսում էր: Զգում էր, որ տանում են սպանելու: Մերժում է առաջարկված վերարկուն: Ֆանտանի կամրջի մոտ կանգնում են, իսկ ձորաբերանի մոտ գյուղացիներն արդեն փոս էին փորել, իբրև սյուն տեղադրելու նպատակով: Փոսի մոտ բարձրաստիճան չեկիստը արձակում է հրամանը. «Սամսոն, վերջացրո՛ւ սրան»: Կրակում են Չարենցի ծոծրակին և գցում փոսի մեջ: Բժիշկը վկայում է, որ թեև մարմինը դեռ տաք է, բայց նա դադարել է շնչել: Հողով ծածկում են փոսը, հարթեցնում տեղը»: Այս պատմությունը հետագայում՝ 1970թ.-ի սեպտեմբերի 3-ին, Սամսոն Ստեփանյանը պատմել է իր եղբոր դստերը և նրա ամուսնուն՝ Մայիս Հայրապետյանին: Վերջինիս վկայությունը հրատարակվել է «Մոլորակ» հանդեսի 1997թ.-ի մարտի 18-ի համարում:

Չարենցին թաղում են գիշերը, բոլորից գաղտնի, աչքից հեռու, ամայի վայրում: Այս մասին ամենալուրջ վկայությունը կապվում էր Եղիշե Հովհաննիսյան անուն-ազգանունով մի մարդու հետ: Նա 40-ականների վերջին նյութեր է հավաքում, ցուցակագրում 15 հոգու, ովքեր հիմնավոր վկայություններ են տալիս Չարենցի թաղման վայրի մասին: Ենթադրություն կա նաև, որ Չարենցը թաղված է Ողջաբերդ տանող ճանապարհի եզրին: Այդ տեղում 1957թ.-ին կառուցվել է կամար, որի վրա փորագրվել են Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծության տողերը: Չարենցի կամարը ուխատեղի է բազմաթիվ մտավորականների, երիտասարդ պահպանողականների, չարենցասերների համար: 

Չարենցին սպանելու պատճառներն ուսումնասիրողները առաջ են քաշում երկու վարկած: Առաջինը հղվում է համատարած բռնաճնշումների տրամաբանությանը: Բռնաճնշումների հիմք է հանդիսացել չեկիստների հայթայթած հետախուզական տեղակությունը, իբր Ազատ աշխարհի երկրները պատրաստվում են հարձակվել ԽՍՀՄ-ի վրա (իրականում այդ տեղեկատվությունը կեղծ է եղել): Այսինքն, խորհրդային ղեկավարները վախեցել են, որ հասունացող համաշխարհային պատերազմի դեպքում խորհրդային ստորացված, ճնշված ժողովուրդը, մտավորականների, հասարակական հեղինակությունների, ազատամիտ մարդկանց առաջնորդությամբ կապստամբեն և խորհրդային հակամարդկային բռնաճնշումից ու բռնազավթումից ազատվելու փորձ կանեն: Այդ պատճառով կազմակերպել են զանգվածային բռնաճնշումներ և հալածանքներ: 

Երկրորդ վարկածն անհատական է և առնչվում է «Սասնա ծռեր» էպոսի հրատարակմանը: Այսինքն, խորհրդային ղեկավարությունը վախեցել է, որ Չարենցը, հրատարակելով «Սասնա ծռերը», նպատակ է հետապնդել ոգևորելու հայ ժողովրդին, բարձրացնելու նրա ինքնագիտակցությունը, մղելու անկախության համար պայքարի: Այդ պատճառով նրան համարել են շատ վտանգավոր և սպանել են: Այս երկու վարկածներն իրար լրացնում են: Սակայն ուշագրավ է, որ Չարենցի նկատմամբ հալածանքները սկսվել են «Սասնա ծռեր» էպոսի Ա հատորի հրատարակումից հետո:

 





 


Օրվա նյութերը

  ՀԱՐՑՈՒՄ

Ինչպիսի՞ նյութեր եք կարդում համացանցում



Սիրելի՛ ընթերցողներ, խնդրում ենք ըմբռնումով մոտենալ առկա գովազդներին: 
Այսօրվա կոմերցիոն դարում ցանկացած աշխատանք պետք է փոխհատուցվի, այլապես, չի կարող շարունակվել:
 5-20 վայրկյանանոց գովազդները և առաջարկվող կայքերի հղումները, հուսով ենք, չեն շեղի բուն հոդվածից: Նշենք, որ գովազդները միայն ստուգված և վստահելի գործակալություններից են (վիրուսային կամ վնասարար հղումները բացառված են): Հաճելի ընթերցում :)

loading...
 

Այլ հոդվածներ Չարենցի չբացահայտված սպանության առեղծվածն ու «Սասնա ծռերը»  թեմայով կարդա ԱՅՍՏԵՂ:


  ՀԱՐՑՈՒՄ

Հավատու՞մ եք, որ նոր վարչապետի գալով ինչ-որ բան կփոխվի



Загрузка...


на русском  In English

Հավանաբար կհետաքրքրի նաև...


Կիսվիր հրապարակմամբ ընկերներիդ հետ...


Առաջարկում ենք նաև...


Հետաքրքիր բաժնի ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾԸ՝ այստեղ


Կատեգորիա: Հետաքրքիր | Ավելացրեց: haykblbulyan (28.09.16) Դիտումներ: 790 | Տեգեր: «Սասնա, չբացահայտված, առեղծվածն, ծռերը», Ու, սպանության, Չարենցի | - Վարկանիշ -: 0.0/0